Smutnych "Przygód kilka Wróbla Ćwirka"

Niedawno miałem okazję rozmawiać o polskich bajkach – o tym jakie były i o tym, że dziś już ich nie ma. Wśród wspominanych przez nas kreskówek znalazła się również bajka „Przygód kilka Wróbla Ćwirka”. Wspomnienie tej bajki przypomniało mi, że wróbli dawno nie widziałem już nie tylko w bajkach. Zacząłem uważniej obserwować otoczenie i chociaż  udało mi się zobaczyć kilka wróbli to miałem wrażenie, że jest ich niezmiernie mało. Okazało się, że nie jest to tylko moja obserwacja.

Wróble znikają z całego świata, a skala tego zjawiska zaskakuje. Przykładowo w Warszawie 30 lat temu było 50 tysięcy par wróbli. Obecnie jest ich o ok. 40 proc. mniej. W innych europejskich miastach jest jeszcze gorzej, w Hamburgu i Londynie jest ich o 80 proc. mniej niż w latach 80. XX wieku.

już dzisiaj zobaczenie takiej grupy wróbli jest bardzo trudne

Dlaczego wróble giną? Przyczyn drastycznego zmniejszenia populacji wróbla należy ponownie szukać w działaniach człowieka i ubocznych efektach naszego rozwoju technologicznego. Przede wszystkim dzięki nawozom i opryskom zmniejszona została ilość szkodników roślin, które są jednym z głównych źródeł pożywienia wróbla. Zmniejsza się także ilość małych gospodarstw rolnych, w których wróble miały łatwy dostęp do ziarna. W tej sytuacji głównym źródłem pożywienia dla wróbla stały się śmietniki. Plastikowe worki na śmieci, tak dziś powszechnie stosowane, są jednak dla tych małych ptaków często przeszkodą nie do przebycia. Na zmniejszenie populacji wróbla duży wpływ ma także modernizacja budynków polegająca na ich ocieplaniu, która likwiduje wszelkie załomy i dziury będące naturalnym miejscem gniazdowania wielu gatunków ptaków, nie tylko wróbli.

Pozornie może wydawać się że zniknięcie wróbli z naszego krajobrazu nie będzie miało żadnych konsekwencji, poza sentymentalnymi. O tym, że może być zupełnie inaczej świadczy przykład Chin. W latach 1958-1963 w ramach wielkiego skoku przeprowadzono tam kampanię „Zwalczanie czterech plag”, która objęła również zwalczanie wróbli mających, według władz, wyjadać ziarno przeznaczone na zasiewy. Masowe tępienie wróbla doprowadziło do eksplozji szkodników niszczących plony czego konsekwencją stało się powiększenie panującej w tym czasie w Chinach klęski głodu kosztującej życie 20-40 mln ludzi.